Hàng hóa xuất khẩu sang Canada chủ yếu qua kênh trung gian đặt tại Hoa Kỳ
Thứ Tư, 15/10/2025
- Hàng hóa xuất khẩu sang Canada chủ yếu qua trung gian tại Hoa Kỳ
Canada là một trong những thị trường tiềm năng hàng đầu với nền kinh tế mở, có nhu cầu đa dạng về hàng hóa, sở hữu sức mua lớn và hệ thống tiêu chuẩn cao, đóng vai trò là cửa ngõ quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận sâu hơn chuỗi cung ứng khu vực Bắc Mỹ. Đặc biệt, Việt Nam và Canada cùng là thành viên của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), đối tác trong các cơ chế WTO, APEC..., có cơ chế Ủy ban hợp tác kinh tế hỗn hợp chung.
Tuy nhiên, hoạt động thương mại song phương giữa hai nước vẫn còn nhiều điểm hạn chế. Trong đó, khoảng 4 tỷ USD trong tổng kim ngạch hàng hóa Việt Nam vào thị trường Canada thông qua các kênh phân phối trung gian đặt tại Hoa Kỳ.
Nguyên nhân, lợi ích và hạn chế khi xuất khẩu sang Canada qua trung gian tại Hoa Kỳ:
(i) Tiếp cận thị trường và mạng lưới phân phối:
Nguyên nhân chủ yếu là do đặc điểm vận hành của chuỗi cung ứng Bắc Mỹ, nơi nhiều tập đoàn bán lẻ lớn như Walmart, Costco, Amazon, Wayfair... đặt trung tâm logistics tại Hoa Kỳ để phục vụ cả khu vực này. Mô hình phân phối này phần nào giúp hàng hóa Việt Nam có thể cải thiện độ tin cậy và khả năng tiếp cận các kênh bán lẻ cũng như tiếp cận thuận lợi hơn tới người tiêu dùng Canada nhờ tận dụng cơ sở hạ tầng và năng lực phân phối hiện đại. Đặc biệt, các doanh nghiệp nhỏ chưa có mạng lưới tại Canada có thể tiếp cận dễ dàng hơn qua các nhà phân phối Hoa Kỳ.
(ii) Quản lý hải quan và thuế quan:
Việc chuyển hàng qua Hoa Kỳ có thể giúp các nhà xuất khẩu tận dụng các chuỗi cung ứng hiện có, giảm bớt sự phức tạp trong khâu xử lý, mặc dù điều này có thể ảnh hưởng đến số liệu thương mại, vì Canada ghi nhận nhập khẩu là từ Hoa Kỳ, không phải từ Việt Nam.
(iii) Hợp nhất và dịch vụ gia tăng giá trị:
Các bên trung gian thường cung cấp các dịch vụ như đóng gói lại, dán nhãn, hoặc kiểm tra tuân thủ các quy định của Canada, bao gồm SFCR (Quy định An toàn Thực phẩm cho người Canada) và nhãn dinh dưỡng trước bao bì (FOP).
Sử dụng nhà nhập khẩu/trung gian Hoa Kỳ giúp đảm bảo hàng hóa đã tuân thủ các quy định quốc tế hoặc yêu cầu về nhãn mác trước khi đến Canada.
Các nhóm hàng hóa thường xuất khẩu sang Canada qua trung gian Hoa Kỳ:
|
Nhóm hàng |
Lý do xuất khẩu qua trung gian đặt tại Hoa Kỳ |
|
Hàng dệt may |
Nhiều doanh nghiệp sử dụng cảng Hoa Kỳ để phân phối sang Canada, đặc biệt khi khách hàng là chuỗi bán lẻ lớn. |
|
Điện thoại & linh kiện |
Một số lô hàng qua các kho trung gian ở Hoa Kỳ trước khi chuyển tiếp sang Canada để tận dụng logistics hoặc các thỏa thuận thuế. |
|
Thủy sản |
Hàng đông lạnh hoặc chế biến sẵn được vận chuyển qua Hoa Kỳ để tận dụng các trung tâm phân phối lạnh trước khi xuất khẩu sang Canada. |
|
Hàng nông sản khác |
Như cà phê, hạt tiêu, hạt điều — xuất sang Hoa Kỳ để đóng gói, kiểm dịch, rồi tiếp tục sang Canada. |
2. Thách thức và khuyến nghị cho doanh nghiệp
Hình thức phân phối này đặt ra nhiều thách thức trong việc kiểm soát thị trường mục tiêu, nâng cao năng lực xây dựng thương hiệu quốc gia, cũng như tối ưu hoá giá trị gia tăng và phát triển xuất khẩu bền vững trong dài hạn.
Ngoài vấn đề đặc điểm phân phối khu vực Bắc Mỹ, sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam hiện vẫn đối mặt với một số hạn chế về năng lực chế biến sâu, nhận diện thương hiệu chưa được định vị rõ ràng và chất lượng chưa đồng đều. Điều này khiến nhiều nhóm hàng, đặc biệt là nông sản, thực phẩm, dù có sản lượng cao nhưng giá trị kim ngạch chưa tương xứng, phần lớn lợi nhuận vẫn bị chia sẻ qua các khâu trung gian.
Trong khi đó, khoảng 81% hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang Canada sử dụng ưu đãi tối huệ quốc (MFN), chỉ có 18% sử dụng ưu đãi theo Hiệp định CPTPP. Hiện giày dép, thực phẩm chế biến, sản phẩm chế phẩm ngũ cốc có tỷ lệ sử dụng ưu đãi thuế quan CPTPP tốt nhất. Nhóm sử dụng trung bình là sản phẩm nhựa, cao su, đồ gỗ nội thất và thủ công mỹ nghệ túi xách. Tuy nhiên, các nhóm hàng quan trọng của Việt Nam là dệt may, đồ chơi, sắt thép, chế phẩm thịt cá có khả năng sử dụng ưu đãi hiệp định CPTPP thấp nhất (với khoảng 5%).
Cơ hội nâng cao xuất khẩu nói chung và xuất khẩu trực tiếp không qua trung gian nói riêng
Để thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường Canada nói chung, các doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu các đối thủ cạnh tranh, các xu hướng thị trường và các cơ hội ngành hàng. Chủ động khai thác các hình thức kinh doanh mới (thương mại điện tử, đấu giá trực tuyến…), tận dụng lợi thế của các FTA…
Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần quan tâm hơn nữa đến việc xây dựng website, chú trọng khâu bảo quản sau thu hoạch, thiết kế bao bì, hướng dẫn sử dụng và chỉ tiêu chất lượng sản phẩm bằng tiếng Anh (Halal, ISO, VietGap, GlobalGap…).
Các doanh nghiệp Việt Nam cần tập hợp lại, cùng xây dựng, phát triển thương hiệu Việt Nam tại thị trường Canada để có thể cạnh tranh được với các đối thủ khác ngay trong khu vực Đông Nam Á.
Cơ hội xuất khẩu trực tiếp: Với việc tuân thủ đúng quy định, các doanh nghiệp Việt Nam hiện đang xuất khẩu qua trung gian tại Hoa Kỳ có thể cân nhắc gửi hàng trực tiếp sang Canada, từ đó giảm chi phí và tăng giá trị thị trường.
Doanh nghiệp cần xây dựng khả năng tuân thủ SPS và các quy định hải quan Canada: Giúp doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp, giảm chi phí trung gian. Đặc biệt, doanh nghiệp cần thiết lập mạng lưới phân phối trực tiếp tại Canada thông qua các nhà nhập khẩu, kho trung tâm hoặc các sàn thương mại điện tử.
Tận dụng FTA hoặc hiệp định thương mại: Nếu hàng hóa xuất trực tiếp từ Việt Nam, doanh nghiệp có thể hưởng ưu đãi thuế quan từ CPTPP.
Việc chuyển sang xuất khẩu trực tiếp sẽ giúp: Giảm chi phí vận chuyển và trung gian; Nắm bắt thị trường rõ ràng hơn; Tăng giá trị xuất khẩu và cải thiện thương hiệu Việt tại Canada.
Kết nối hàng hải giữa Việt Nam và Canada cũng là một triển vọng để hai nước có thể trở thành những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng kết nối Đông Nam Á với Bờ Đông Bắc Mỹ, nâng cao vai trò của cả hai trong thương mại toàn cầu và tạo ra hoạt động kinh doanh mới cho lĩnh vực vận tải và hậu cần.
Nguồn: Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
