30 năm hợp tác kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ
Thứ Tư, 10/12/2025
- Chặng đường 30 năm phát triển
30 năm sau khi bình thường hóa quan hệ (1995 - 2025), hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ đã phát triển mạnh mẽ dựa trên các cột mốc quan trọng: Hiệp định Thương mại song phương năm 2000 (BTA), Việt Nam gia nhập WTO năm 2007, thiết lập Đối tác chiến lược toàn diện năm 2023 và nỗ lực hướng tới Hiệp định Thương mại đối ứng công bằng và cân bằng năm 2025.
Sau ba thập kỷ kể từ khi bình thường hóa quan hệ và 25 năm triển khai Hiệp định BTA, thương mại song phương đã tăng trưởng mạnh mẽ cả về quy mô và chất lượng, trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và tăng cường liên kết chuỗi cung ứng giữa hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao.
- Hợp tác thương mại
Hiện nay Hoa Kỳ là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, là thị trường xuất khẩu đầu tiên của Việt Nam vượt mốc 100 tỷ USD. Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 8 của Hoa Kỳ.
Thương mại hai chiều Việt Nam - Hoa Kỳ tăng hơn 330 lần, đạt 149,5 tỷ USD năm 2024, thể hiện sự gắn kết sâu rộng của chuỗi cung ứng và vai trò then chốt của thị trường Mỹ đối với xuất khẩu Việt Nam.
Trao đổi thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ và ổn định, phản ánh tính bổ trợ cao giữa hai nền kinh tế. Xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ tăng nhanh, tập trung vào các nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo như điện tử, máy móc, dệt may, giày dép và đồ gỗ. Các mặt hàng này đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng lớn và đa dạng của thị trường Hoa Kỳ, đồng thời thể hiện năng lực tham gia sâu của Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu của Việt Nam từ Hoa Kỳ cũng tăng đều, chủ yếu là máy móc, thiết bị công nghệ cao, nguyên liệu đầu vào, nông sản và năng lượng, góp phần phục vụ sản xuất trong nước, nâng cao chất lượng tăng trưởng và cân bằng hơn cơ cấu thương mại song phương.
Trao đổi thương mại song phương được đánh giá là động lực trụ cột của quan hệ hai nước, với dư địa hợp tác còn rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng, nông nghiệp chất lượng cao và kinh tế xanh.
- Hợp tác đầu tư
Nhìn lại chặng đường 30 năm phát triển quan hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam, từ bình thường hóa quan hệ ngoại giao đến Đối tác Chiến lược toàn diện, không thể không kể đến những đóng góp quan trọng của doanh nghiệp Hoa Kỳ. Hoạt động đầu tư, kinh doanh của các doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam không chỉ góp phần thắt chặt hơn mối quan hệ kinh tế giữa hai quốc gia, mà còn là chất xúc tác cho phát triển kinh tế tại Việt Nam.
Tuy không nằm trong nhóm các quốc gia dẫn đầu về đầu tư vào Việt Nam, song đầu tư của Hoa Kỳ lại là yếu tố dẫn dắt dòng vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt là khi họ quyết định đa dạng hóa chuỗi cung ứng và chuyển dịch một số hoạt động sản xuất của các nhà cung ứng sang Việt Nam. Mặc dù phía trước vẫn còn thách thức, nhưng những cam kết của Việt Nam về tăng cường quan hệ hợp tác song phương cùng với nỗ lực chuyển đổi số, phát triển xanh và cải cách hành chính đang mở ra triển vọng mới cho đầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam.
Thực tế, hợp tác đầu tư giữa Việt Nam và Hoa Kỳ những năm gần đây phát triển tích cực và ngày càng đi vào chiều sâu, phản ánh mức độ tin cậy chiến lược và sự gắn kết kinh tế ngày càng chặt chẽ giữa hai nước. Tính đến năm 2025, Mỹ đứng thứ 11 trong số các nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký gần 12 tỷ USD.
Hoa Kỳ hiện là một trong những nhà đầu tư nước ngoài quan trọng tại Việt Nam, với hàng trăm dự án còn hiệu lực, tập trung vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghệ cao, công nghiệp chế biến – chế tạo, năng lượng, tài chính – ngân hàng, dịch vụ logistics, thương mại và bất động sản. Nhiều tập đoàn lớn của Hoa Kỳ như Intel, Apple (thông qua chuỗi cung ứng), Boeing, GE, AES, ExxonMobil, Google, Amazon và Microsoft đã và đang mở rộng hoạt động đầu tư, sản xuất, nghiên cứu – phát triển và hợp tác kinh doanh tại Việt Nam.
Đáng chú ý, Việt Nam ngày càng được các doanh nghiệp Hoa Kỳ đánh giá là điểm đến hấp dẫn trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu, nhờ môi trường chính trị – xã hội ổn định, lực lượng lao động trẻ, chi phí cạnh tranh, khả năng hội nhập quốc tế sâu rộng và việc tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
Ở chiều ngược lại, đầu tư của Việt Nam sang Hoa Kỳ tuy còn khiêm tốn về quy mô nhưng đang có xu hướng tăng, chủ yếu trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, dịch vụ, chế biến thực phẩm, logistics và bất động sản, góp phần thúc đẩy sự hiện diện của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, hợp tác đầu tư song phương vẫn đối mặt với một số thách thức, bao gồm khác biệt về khung pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật cao, yêu cầu về minh bạch, bảo vệ sở hữu trí tuệ, lao động và môi trường.
Trong thời gian tới, hai bên có nhiều dư địa mở rộng hợp tác đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo, hạ tầng, y tế, giáo dục và kinh tế xanh, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển bền vững và nâng tầm quan hệ kinh tế Việt Nam – Hoa Kỳ.
Dù còn nhiều thách thức, nhưng đầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam có nhiều triển vọng trong tương lai. Tốc độ phát triển kinh tế ấn tượng, tính ổn định về chính trị, những nỗ lực chuyển đổi số và tăng trưởng xanh, đặc biệt là cam kết của cả hệ thống chính trị về tăng cường quan hệ song phương với Hoa Kỳ, là những yếu tố chính góp phần vào triển vọng này.
- Diễn đàn Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ 2025
Ngày 10/12/2025, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Vụ Phát triển Thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) phối hợp với Phòng Thương mại Mỹ tại Việt Nam tổ chức Diễn đàn Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ 2025.
Diễn đàn Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ 2025 với chủ đề “30 năm hợp tác kinh tế, thương mại - Vượt qua thách thức, bước vào kỷ nguyên mới” diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ tiếp tục phát triển tích cực, ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất, đặc biệt trên các trụ cột kinh tế, thương mại và đầu tư.
Tại diễn đàn, các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và đại diện cộng đồng doanh nghiệp đã trao đổi thẳng thắn về những thách thức mới nổi trong quan hệ thương mại song phương. Đáng chú ý là xu hướng điều chỉnh chính sách thương mại của Mỹ, việc gia tăng các biện pháp thuế quan và phòng vệ thương mại, cùng các yêu cầu ngày càng cao liên quan đến tiêu chuẩn kỹ thuật, phát triển bền vững và minh bạch hóa chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh kinh tế và thương mại toàn cầu đang trải qua những thay đổi sâu sắc, các ý kiến tại diễn đàn nhấn mạnh nhu cầu tăng cường đối thoại chính sách, củng cố lòng tin và nâng cao khả năng phối hợp giữa các bên nhằm duy trì nền tảng hợp tác kinh tế - thương mại song phương trong dài hạn. Đồng thời, Việt Nam và Mỹ cần tận dụng hiệu quả các cơ hội từ tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, chủ động thích ứng với những biến động nhanh chóng của môi trường chính sách quốc tế.
Điểm nhấn của diễn đàn là phiên thảo luận chuyên sâu về 30 năm trụ cột kinh tế - thương mại Việt Nam - Mỹ, với sự tham gia của các nguyên lãnh đạo ngoại giao cấp cao, trưởng đoàn đàm phán Hiệp định Thương mại song phương, chuyên gia chính sách và đại diện các hiệp hội ngành hàng chủ chốt.
Các tham luận đã phân tích toàn diện chặng đường phát triển quan hệ kinh tế song phương, làm rõ những thành tựu nổi bật, đồng thời chỉ ra các vấn đề mang tính cấu trúc cần tiếp tục được quan tâm trong giai đoạn tới. Bên cạnh đó, phiên tọa đàm bàn tròn về chính sách thương mại của Mỹ và những hàm ý đối với Việt Nam đã tạo không gian trao đổi cởi mở, thực chất giữa cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội xuất khẩu.
Các đại biểu tập trung phân tích tác động của chính sách thuế quan và các biện pháp phòng vệ thương mại đối với xuất khẩu và đầu tư, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao năng lực thích ứng chính sách, đa dạng hóa thị trường và củng cố sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Chia sẻ tại diễn đàn, TS. Trần Toàn Thắng - Trưởng ban Quốc tế và Chính sách hội nhập, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính cho rằng, chính sách thuế quan của Mỹ không chỉ tác động đến thương mại mà còn ảnh hưởng tới đầu tư, dòng vốn, chính sách tiền tệ và các mục tiêu chiến lược dài hạn.
Theo ông, việc đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ, đồng thời nâng cấp chuỗi giá trị, đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ và đổi mới sáng tạo là hướng đi then chốt để doanh nghiệp Việt Nam biến thách thức thành cơ hội chuyển đổi mô hình tăng trưởng bền vững.
Ở góc độ quản lý nhà nước, đại diện Bộ Công Thương đánh giá, Diễn đàn Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ 2025 góp phần làm sâu sắc nhận thức chung, thúc đẩy kết nối và hợp tác thực chất giữa các bên liên quan. Qua đó, hỗ trợ quá trình thích ứng chủ động trước những điều chỉnh chính sách và thách thức mới. Đồng thời, mở rộng dư địa hợp tác, củng cố nền tảng cho quan hệ kinh tế - thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ phát triển ổn định, bền vững và cùng có lợi trong giai đoạn tiếp theo.
Dự báo, năm 2026 là giai đoạn bản lề định hình lại quan hệ thương mại song phương, mở ra một kỷ nguyên hợp tác mới.
Nguồn: Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
