Trao đổi thương mại song phương Việt Nam – Canada kể từ khi CPTPP có hiệu lực
Thứ Hai, 18/08/2025
1. Canada và các đối tác thương mại trong CPTPP
Hiệp định CPTPP có hiệu lực từ ngày 30/12/2018 đối với 6 nước phê chuẩn đầu tiên (Mexico, Nhật Bản, Singapore, New Zealand, Canada, Úc), và đối với Việt Nam là ngày 14/01/2019, sau đó có hiệu lực lần lượt đối với các thành viên còn lại như Malaysia, Brunei, Chile, và gần đây nhất là Vương quốc Anh vào cuối năm 2024.
Hiệp định CPTPP đã thúc đẩy hợp tác thương mại song phương Việt Nam - Canada, thông qua các cam kết về cắt giảm thuế quan, mở cửa thị trường và cải cách thủ tục. Nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của hai bên có thêm cơ hội tiếp cận thị trường đối tác, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xuất nhập khẩu theo hướng thực chất và bền vững.
Trong số các nước CPTPP, Vương quốc Anh, Australia, Singapore, Malaysia, Peru và Việt Nam là các nước khai thác tốt nhất hiệp định để thúc đẩy thương mại với Canada (cả xuất khẩu và nhập khẩu đều tăng). Anh, Singapore, Chile, Malaysia là những thị trường mà Canada tăng xuất khẩu mạnh nhất trong 4 tháng đầu năm (lần lượt là 26,9%, 80,7%, 36,4% và 14,7%).
Ở chiều ngược lại, Canada tăng nhập khẩu mạnh nhất từ các thị trường Australia, New Zealand, Malaysia, Chile, Việt Nam (với mức tăng trưởng tương ứng lần lượt là 36,6%, 22,5%, 21,1%, 17,1% và 17%). Khối CPTPP là thị trường đứng thứ 2 của Canada cả về xuất khẩu và nhập khẩu của Canada, chỉ sau Hoa Kỳ và trên Trung Quốc.
- Trao đổi thương mại Việt Nam - Canada từ sau CPTPP
Đối với Việt Nam, những năm gần đây, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Canada không ngừng được mở rộng cả về quy mô lẫn chiều sâu. Kể từ khi CPTPP có hiệu lực, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Canada tăng gần 60%, từ mức 3,8 tỷ USD năm 2018 lên trên 6,3 tỷ USD vào cuối năm 2022, năm 2023 bị ảnh hưởng từ tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại, lạm phát cao, người dân thắt chặt chi tiêu, kim ngạch xuất khẩu giảm 11,2% so với 2022.
Theo số liệu thống kê của Hải quan Việt Nam, xuất khẩu cả năm 2024 của Việt Nam sang Canada đã đạt trên 6,37 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2023. Đây là mức tăng trưởng ấn tượng kể từ sau đại dịch Covid-19. Trong top 10 đối tác thương mại hàng đầu của Canada, Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí đối tác nhập khẩu lớn thứ 7 của Canada. Trong các nước ASEAN, Việt Nam tiếp tục là đối tác nhập khẩu quan trọng nhất của Canada, chiếm gần 45% tổng kim ngạch Canada nhập khẩu từ khu vực.
Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Canada giai đoạn 2019-2024
(Kể từ khi CPTPP có hiệu lực với Việt Nam năm 2019)
Đơn vị: triệu USD
|
|
2019 |
2020 |
2021 |
2022 |
2023 |
2024 |
|
Xuất khẩu |
3.888,83 |
4.361,22 |
5.269,64 |
6.314,72 |
5.616,22 |
6.373,90 |
|
Nhập khẩu |
853,61 |
726,38 |
759,96 |
711,45 |
620,77 |
856,31 |
|
Kim ngạch xuất nhập khẩu |
4.742,44 |
5.087,60 |
6.029,60 |
7.026,16 |
6.236,99 |
7.230,22 |
Nguồn: Cục Hải quan Việt Nam
Đáng chú ý, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực khác của Việt Nam lại tăng rất mạnh. Trong đó có máy móc thiết bị lò phản ứng tăng tới 90% so với cùng kỳ năm ngoái, vươn lên là mặt hàng xuất khẩu có kim ngạch lớn thứ 2 của Việt Nam sang địa bàn; máy vi tính tăng 35%. Trong top 10 sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang địa bàn, nhiều mặt hàng khác ghi nhận tăng trưởng trở lại hoặc tăng trưởng cao ở mức 2 chữ số: dệt may tăng 10%, giày dép tăng 16%, thuỷ sản tăng 22%, gỗ tăng 22%...Các sản phẩm nông sản cũng có sự tăng trưởng tốt: hạt điều tăng 21%, cà phê tăng 16%, rau quả tăng 44%, bánh kẹo và sản phẩm ngũ cốc tăng 30% hạt tiêu tăng 81%. Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Canada các sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao, thực phẩm chế biến, phân bón và nguyên liệu công nghiệp sản xuất.
Cũng theo Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Canada trong 5 tháng đầu năm 2025 đạt 2,7 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ năm trước. Mặt hàng dẫn đầu kim ngạch xuất khẩu sang Canada là hàng dệt may, đạt 458,3 triệu USD, tăng 4,3%, chiếm 16,7% tỷ trọng xuất khẩu; tiếp đến là nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 333,7 triệu, tăng 13%, chiếm 12,1% tỷ trọng xuất khẩu.
3. Thách thức và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam
Nhu cầu đa dạng hóa thị trường trong bối cảnh thương mại biến động đang đặt các doanh nghiệp Canada trước nhu cầu tìm kiếm nguồn cung đầu vào cho các sản phẩm từ khu vực CPTPP để thỏa mãn nguyên tắc xuất xứ CPTPP, từ đó dễ dàng thâm nhập các thị trường mới ở CPTPP, trong đó có Việt Nam. Cơ cấu mặt hàng/nguyên liệu đầu vào của hai nước là bổ trợ chứ không cạnh tranh nên chuỗi sản xuất của hai nước có nhiều cơ hội để cùng hợp tác và thực tế.
Sự suy yếu của môi trường kinh doanh nội địa cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình hình. Các chỉ số kinh tế chủ chốt cho thấy niềm tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng Canada đang suy giảm.
Những biến động phức tạp trong thương mại toàn cầu thời gian qua, cùng những chính sách thương mại mới của các đối tác lớn như việc Hoa Kỳ áp thuế quan đối ứng với các đối tác đã gióng lên cảnh báo Chính phủ và doanh nghiệp Canada về tình trạng kém sử dụng, khai thác ưu đãi theo CPTPP nói riêng và các FTA khác nói chung.
Trong khi đó, Canada và Hoa Kỳ vốn có sự liên thông chặt chẽ với quyết định mua hàng phần lớn do chủ chuỗi kinh doanh đặt ở Hoa Kỳ quyết định, hiện nay cứ 4/10 USD hàng Việt Nam nhập khẩu vào Canada là qua Hoa Kỳ. Các diễn biến này về dài hạn đều có thể có tác động tiêu cực đến xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Canada.
Sự phụ thuộc của chuỗi cung ứng Bắc Mỹ vào thị trường Hoa Kỳ đang đặt ra cho các doanh nghiệp và các cơ quan thương mại trước một nhiệm vụ cấp thiết là phải có các giải pháp ứng phó để đảm bảo hàng hoá phụ thuộc vào các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ để vào Canada tiếp tục đến được thị trường Canada, đồng thời nhanh chóng nắm bắt khoảng trống thị trường.
Nguồn: Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
